در حالی که بعضی انتظار دارند با حذف تعرفه واردات یا کاهش موانع تجاری قیمت آهنآلات بهویژه تیرآهن کاهش یابد، واقعیت بازار نشان میدهد قیمت تیرآهن همچنان در سطح بالایی باقی مانده است. این موضوع ناشی از مجموعهای از عوامل ساختاری، اقتصادی و سیاستگذاری است که بر عرضه و تقاضا تأثیر می گذارند. در ادامه مهمترین دلایل این پدیده را بررسی میکنیم.
فشار هزینه تولید: مواد اولیه، انرژی و بهای حملونقل
یکی از مهمترین دلایلی که قیمت تیرآهن کاهش نیافته، افزایش هزینه تولید است. تولید تیرآهن از شمش فولادی و قراضه آغاز میشود و وقتی قیمت قراضه یا شمش داخلی و هزینه انرژی (گاز، برق) بالا باشد، بهای تمام شده محصول نهایی نیز افزایش مییابد. در شرایطی که هزینههای تولید و انرژی رو به رشد هستند، حذف تعرفه واردات فلزات تأثیر قابلتوجهی بر قیمت داخلی نمیگذارد.
علاوه بر این، هزینه حملونقل، لجستیک و توزیع نیز بالا رفته است بهویژه اگر تولید در مناطق دور از بازار مصرف باشد. این هزینههای اضافه به قیمت تیرآهن افزوده میشوند.
ترکیب عرضه و تقاضا: تعادل شکننده بازار
در بازار فعلی، عرضه و تقاضا برای تیرآهن در وضعیت «توازن شکننده» قرار دارد. طبق گزارشهای اخیر، با وجود اینکه تولیدکنندگان بزرگ ممکن است عرضه داشته باشند، تقاضا از سوی سازندگان، پروژههای عمرانی و ساختوساز کاهش یافته یا حداقل بیثبات است.
از سوی دیگر، بعضی کارخانهها تولید خود را کم کردهاند یا تولید را به سمت صادرات سوق دادهاند این یعنی عرضه در بازار داخلی کاهش یافته است.
وقتی عرضه پایین و هزینه تولید بالا باشد، قیمت حتی با تقاضای متوسط نیز بالا باقی میماند.
نوسانات نرخ ارز، مواد اولیه و تاثیر بر قیمت
یکی دیگر از فاکتورهای مهم، نوسان نرخ ارز و قیمت جهانی مواد اولیه است. حتی اگر تعرفهها حذف شوند، اگر قیمت شمش فولادی یا قراضه وارداتی افزایش یابد یا هزینه تولید از نوسان ارزی تأثیر بگیرد، قیمت نهایی تیرآهن تحت تأثیر قرار میگیرد. این وضعیت باعث میشود که قیمت تیرآهن حتی با سیاست کاهش تعرفه، افت جدی نکند.
سیاستهای صادراتی و بازار داخلی: تعارض منافع
بسیاری از تولیدکنندگان بزرگ فولاد برای حفظ سود و استفاده از بازار صادراتی ممکن است ترجیح دهند بخشی از تولید خود را صادر کنند. این امر، عرضه در بازار داخلی را محدود میکند. در نتیجه عرضه کمتر در بازار داخل + تقاضای ساختوساز + هزینه تولید بالا = قیمت بالا برای تیرآهن.
تأثیر رکود ساختمان و کاهش فعالیت عمرانی
اگر تقاضا برای ساختوساز و پروژههای عمرانی کاهش یابد به دلایل اقتصادی، رکود یا تأخیر در پروژهها بازار تیرآهن تحت فشار قرار میگیرد. بسیاری از سازندگان به خاطر هزینه بالا، تأمین نشدن بودجه یا انتظار کاهش قیمت، خرید خود را به تأخیر میاندازند.
در چنین شرایطی، حتی با تعرفه صفر، کاهش قابلتوجه قیمت ممکن نیست چون تولیدکنندگان هزینه تولید و نگهداری را پوشش میدهند.
نتیجهگیری
حذف تعرفه اگرچه اقدامی مهم در تئوری برای کاهش قیمت مقاطع فلزی بود اما به تنهایی برای کاهش قیمت تیرآهن کافی نبود. فشار هزینه تولید، نوسانات ارز، ترکیب عرضه و تقاضا، سیاست صادراتی و رکود ساختوساز باعث شدهاند قیمت تیرآهن در ایران همچنان بالا بماند.
برای کاهش قیمت واقعی و پایدار تیرآهن، لازم است اقداماتی فراتر از تعرفه انجام شود: کاهش هزینه تولید (مواد اولیه و انرژی)، افزایش شفافیت در عرضه داخل، تنظیم بازار صادرات/داخلی و حمایت از پروژههای عمرانی با ثبات تا بازار به تعادل برسد و نوسان کنترل شود.
برای مشاهده جدیدترین اخبار و مقالات بازار ورق سیاه، به وبسایت رسمی آهن برکت سر بزنید.
