در صنعت لولهکشی و پایپینگ، فلنج (Flange) یکی از اجزای کلیدی برای اتصال لولهها، شیرآلات، پمپها و سایر تجهیزات بهصورت قابل جداشدن است. فلنجها به ما اجازه میدهند تا خطوط لوله را بدون جوشکاری دائم به هم متصل کنیم، یا بخشهایی را برای نگهداری، تعمیر و بازرسی سریع تعبیه کنیم.
فلنجها بر اساس نوع طراحی، نحوه اتصال به لوله و شرایط کاری به انواع مختلفی تقسیم میشوند. از میان پرکاربردترین انواع میتوان به فلنج گلودار (Weld Neck Flange) و فلنج اسلیپ-اون (Slip-On Flange) اشاره کرد که در ادامه بررسی میکنیم.
فلنج گلودار چیست؟
فلنج گلودار که در صنعت با نام Weld Neck Flange شناخته میشود، یکی از مقاومترین انواع فلنج است. این نوع فلنج دارای یک گردن مخروطی بلند است که بهصورت جوشی به لوله متصل میشود و سپس به کمک پیچ و مهره به فلنج مقابل بسته میشود.
ویژگیهای فلنج گلودار
- طراحی با گردن مخروطی که بهصورت جوشی با لوله یکپارچه میشود و استحکام بالایی ایجاد میکند.
- مناسب برای فشار بالا، دماهای بالا و شرایط سخت کاری مانند پالایشگاهها، خطوط نفت و گاز یا صنایع شیمیایی.
- اتصال جوشی از نوع Butt Weld است که باعث توزیع یکنواخت تنش در اتصال میشود و خطر تمرکز تنش و خرابی را کاهش میدهد.
این ویژگیها باعث میشود فلنج گلودار در سیستمهای حساس و صنعتی که نیاز به دوام، استحکام و مقاومت در برابر نیروهای مکانیکی و حرارتی دارند، کاربرد گستردهای داشته باشد.
فلنج اسلیپ-اون چیست؟
فلنج اسلیپ-اون (Slip-On Flange) یکی دیگر از انواع فلنجها است که طراحی سادهتری دارد. در این نوع، لوله ابتدا داخل فلنج میلغزد (Slip-On) و سپس با جوش گوشهای (Fillet Weld) هم از داخل و هم از خارج اتصال داده میشود.
ویژگیهای فلنج اسلیپ-اون
- ساختار ساده و نصب آسان بدون نیاز به دقت بالا در موقعیت لوله نسبت به فلنج.
- مناسب برای فشارها و دماهای پایین تا متوسط مانند خطوط آب، بخار سبک، یا سیستمهای غیرحساس.
- بهدلیل جوش گوشهای و طراحی بدون گردن، هزینه و زمان نصب نسبتاً کمتر است.
اگرچه این فلنج مقاومت کمتری نسبت به فلنج گلودار دارد، اما برای کاربردهای معمول، اقتصادیتر و مناسبتر است.
مقایسه فلنج گلودار و فلنج اسلیپ-اون
| ویژگی | فلنج گلودار (Weld Neck) | فلنج اسلیپ-اون (Slip-On) |
|---|---|---|
| نحوه اتصال | جوش لببهلب (Butt Weld) | جوش گوشهای (Fillet Weld) |
| مقاومت فشار | بالا، مناسب فشار زیاد و شرایط سخت | متوسط، مناسب سیستمهای کمفشار |
| قدرت تحمل تنش | توزیع یکنواخت تنش و دوام بالا | مقاومت کمتر در برابر تنش شدید |
| نصب | پیچیدهتر و نیاز به دقت بیشتر | آسانتر و سریعتر |
| هزینه | بالاتر، بهدلیل مواد و فرآیند ساخت | اقتصادیتر، سادهتر و کمتر پرهزینه |
کاربردهای فلنج در صنعت
فلنجها علاوه بر اتصال لولهها، در اتصال تجهیزات، دریچهها، پمپها و سازههای مکانیکی نیز استفاده میشوند. در سیستمهایی که نیاز به جداشدن سریع و تعمیرات دورهای دارند، فلنجها راهکار مطمئنی هستند.
برای مثال:
- فلنج گلودار در خطوط با فشار و دمای بالا، نفت و گاز، پتروشیمی و نیروگاهها کاربرد زیادی دارد.
- فلنج اسلیپ-اون در سیستمهای آبرسانی، تهویه، فاضلاب سبک و سیستمهای صنعتی با فشار کمتر بهخوبی عمل میکند.
نکات مهم هنگام انتخاب فلنج
برای انتخاب صحیح فلنج مناسب پروژه باید موارد زیر را در نظر گرفت:
- سطح فشار و دما: اگر سیستم شما فشار بالا یا تغییرات دمایی شدید دارد، فلنج گلودار انتخاب بهتری است.
- استانداردها و گرید متریال: فلنجها اغلب طبق استانداردهای بینالمللی طراحی و تولید میشوند، مانند ASME B16.5 و ISO.
- محل نصب و قابلیت نگهداری: اگر نیاز به باز و بسته شدن مکرر است، فلنجهایی با نصب آسانتر انتخاب مناسبتری هستند.
- هزینه کل پروژه: ضمن توجه به کارکرد فنی، هزینه تمامشده نصب و نگهداری نیز باید بررسی شود.
نتیجهگیری
فلنج یکی از اجزای اساسی و کاربردی در سیستمهای لولهکشی است که بسته به نیاز فشار، دما و نوع سیال باید نوع مناسب آن انتخاب شود.
- فلنج گلودار با گردن مخروطی و اتصال جوشی لببهلب، برای کاربردهای پرچالش و فشار بالا مناسب است.
- فلنج اسلیپ-اون با نصب آسانتر و هزینه کمتر، گزینهای خوب برای کاربردهای معمولی و فشار متوسط تا پایین محسوب میشود.
انتخاب صحیح فلنج نهتنها باعث ایمنی و دوام سیستم میشود، بلکه میتواند هزینههای نگهداری و تعمیرات را کاهش دهد بنابراین قبل از خرید، نیاز پروژه، شرایط محیطی و فشار کاری را بهدقت بررسی کنید.
برای مشاهده جدیدترین اخبار و مقالات بازار ورق سیاه، به وبسایت رسمی آهن برکت سر بزنید.
