همه چیز از دل کورهها شروع میشود. جایی که سنگ آهن مذاب، پس از طی مراحل پیچیده، به اولین محصول قابل حمل و شکلپذیر صنعت فولاد تبدیل میشود: شمش فولادی. شمش، مادر تمام مقاطع فولادی محسوب میشود، اما خودش به ندرت مستقیماً در ساخت و ساز استفاده میشود. در این مقاله از آهن برکت، به بررسی سه فرزند اصلی شمش یعنی بیلت، بلوم و اسلب میپردازیم و میبینیم که چگونه این محصولات نیمهساخته، به ستونهای فولادی یک ساختمان یا ورقهای بدنه خودرو تبدیل میشوند.
شمش فولادی چیست؟
شمش فولادی اولین محصول جامدی است که از فرآیند ذوب و ریختهگری فولاد به دست میآید. این محصول که ظاهری شبیه به آجر با سطح مقطع ذوزنقهای یا مستطیلی دارد، در ابعاد کوچکی تولید میشود تا حملونقل و جابجایی آن آسان باشد.
گریدهای اصلی شمش فولادی بر اساس استاندارد روسی، شامل دو دسته `3SP` و `5SP` هستند. تفاوت این دو در ترکیب شیمیایی و خواص مکانیکی آنهاست. شمش `3SP` به دلیل انعطافپذیری بیشتر برای تولید مقاطعی مانند تیرآهن و نبشی مناسب است، در حالی که `5SP` سختتر بوده و استحکام بیشتری دارد و برای تولید میلگرد استفاده میشود.
آشنایی با سه عضو خانواده شمش
بیلت (Billet)؛ ماده اولیه میلگرد و مفتول
بیلت که با نام شمشال نیز شناخته میشود، یکی از پرکاربردترین فرآوردههای میانی فولادی است. این محصول با سطح مقطع مربعی یا دایرهای با عرض کمتر از ۱۵ سانتیمتر تولید میشود.
کاربرد اصلی بیلت، تولید میلگردهای ساختمانی، مفتولهای صنعتی و تسمههای فولادی است. بیلتها نیز مانند شمش در دو گرید 3SP و 5SP تولید میشوند. بیلت 3SP انعطافپذیرتر است، در حالی که بیلت 5SP استحکام بیشتری دارد و برای کاربردهای سازهای مناسبتر است.
بلوم (Bloom)؛ شالوده سازههای سنگین
بلوم که به شمشه یا فابریک نیز معروف است، در واقع بیلتی با ابعاد بزرگتر محسوب میشود. سطح مقطع بلوم بیش از ۱۵ سانتیمتر عرض دارد و معمولاً در ابعاد بزرگتری تولید میشود.
از بلوم برای تولید مقاطع سنگین و پروفیلهای بزرگ استفاده میشود. این محصول ماده اولیه ساخت تیرآهن، ریل راهآهن، سپری، نبشی، ناودانی و قوطیهای صنعتی است. به عبارت دیگر، اگر قرار باشد اسکلت فلزی یک سازه بزرگ شکل بگیرد، مسیر آن از بلوم آغاز میشود.
اسلب (Slab)؛ مادر ورقهای فولادی
اسلب که با نام تختال شناخته میشود، از نظر ظاهری با دو محصول قبلی تفاوت اساسی دارد. اسلب قطعهای پهن و تخت با سطح مقطع مستطیلی است که ضخامتی در حدود ۲۰ تا ۲۵ سانتیمتر و عرضی حدود ۱.۲۵ متر دارد.
کاربرد اصلی اسلب، تولید انواع ورقهای فولادی از جمله ورق سیاه، ورق روغنی، ورق گالوانیزه و ورقهای آلیاژی است. جالب است بدانید که بلوم نیز از برش کنارههای اسلب تولید میشود. اسلبها معمولاً در کارخانههای بزرگ مانند فولاد مبارکه و فولاد خوزستان تولید میشوند.
تفاوتهای کلیدی در یک نگاه
برای درک بهتر تفاوت این سه محصول، بهتر است آنها را از چند زاویه مقایسه کنیم:
از نظر شکل ظاهری، بیلت و بلوم هر دو سطح مقطع مربعی یا نزدیک به مربع دارند، با این تفاوت که بلوم ابعاد بزرگتری دارد. اما اسلب کاملاً متفاوت است و شکلی پهن و تخت مانند یک تخته سنگ بزرگ دارد.
از نظر اندازه، بیلت کوچکترین عضو این خانواده است و عرض آن از ۱۵ سانتیمتر تجاوز نمیکند. بلوم متوسطترین است و ابعادی بزرگتر از ۱۵ سانتیمتر دارد. اسلب اما از نظر عرض بسیار بزرگتر است و میتواند تا بیش از یک متر عرض داشته باشد، هرچند ضخامت آن نسبت به ابعاد دیگرش کم است.
از نظر محصول نهایی، هر کدام از این سه، به سراغ یک خانواده از مقاطع فولادی میروند. بیلت به کارخانههای نورد میلگرد و مفتول میرود تا به میلگردهای ساختمانی، سیمهای مفتولی و تسمهها تبدیل شود. بلوم راهی کارخانههای تولید مقاطع سنگین میشود تا به تیرآهن، نبشی، ناودانی و قوطیهای بزرگ تبدیل گردد. اما اسلب به خطوط نورد ورق میرود و به ورقهای سیاه، روغنی، گالوانیزه و سایر ورقهای صنعتی تبدیل میشود.
از نظر کارخانههای تولیدکننده، اسلب معمولاً در کارخانههای عظیم و یکپارچه مانند فولاد مبارکه و فولاد خوزستان تولید میشود، در حالی که بیلت و بلوم در کارخانههای کوچکتر و نیمهصنعتی نیز قابل تولید هستند.
جمعبندی
درک تفاوت بین بیلت، بلوم و اسلب به شما کمک میکند تا زنجیره تولید فولاد را بهتر بشناسید و تصمیمات آگاهانهتری در خرید بگیرید. هر کدام از این محصولات نیمهساخته، نقطه شروعی برای تولید خانوادهای از مقاطع فولادی هستند.
برای مشاهده جدیدترین اخبار و مقالات بازار ورق سیاه، به وبسایت رسمی آهن برکت سر بزنید.
