در روزهای اخیر، بازار آهنآلات ایران در وضعیتی بیسابقه از انتظار و سکون فرو رفته است. اخبار مربوط به مذاکرات ایران و آمریکا، فضایی از ابهام و احتیاط را بر معاملات حاکم کرده و فعالان بازار را در دو راهی خرید یا انتظار قرار داده است. شواهد متعددی نشان میدهد که این «فاز انتظار» عمیقتر از یک نوسان ساده بازار است و ریشه در تغییرات بنیادین اقتصادی و سیاسی دارد.
سهگانه تأثیرگذار: سیاست، جنگ و تحریم
بازار فولاد ایران در ماههای اخیر تحت تأثیر سه عامل کلیدی قرار گرفته که هر کدام به تنهایی میتوانستند تعادل بازار را بر هم بزنند: مذاکرات سیاسی، آسیبهای ناشی از جنگ و محدودیتهای تحریم.
۱. فضای انتظار سیاسی؛ نفسها در سینه حبس شد
فضای حاکم بر بازار، بیش از هر چیز تحت تأثیر اخبار و نتایج مذاکرات سیاسی قرار دارد. دکتر کیوان جعفری تهرانی، تحلیلگر ارشد بازار جهانی فولاد، اخیراً اعلام کرده است که فضای مذاکرات ایران و آمریکا، انعکاس قابلتوجهی در صنعت فولاد داشته و حتی بر رویدادهای بینالمللی این حوزه تأثیر گذاشته است . به گفته او، پس از اعلام رسمی حضور فعالان ایرانی در کنفرانسهای بینالمللی، بسیاری از شرکتهای اروپایی و حتی آمریکایی فعال در منطقه خاورمیانه و شمال آفریقا، برای همکاری با ایران اعلام آمادگی کردند .
این فضای انتظار، فعالان بازار را در موقعیت دشواری قرار داده است. از یک سو، احتمال توافق و رفع تحریمها میتواند به معنای کاهش قیمتها در میانمدت باشد و از سوی دیگر، هرگونه نتیجه منفی در مذاکرات میتواند به جهش مجدد قیمتها منجر شود. این ابهام، عامل اصلی رکود معاملات و توقف خریداران در روزهای اخیر است .
۲. آثار جنگ بر تولید؛ ۳۰ درصد فولاد مبارکه تخریب شد
جنگ 40روزه اخیر، ضربات سنگینی بر زیرساختهای صنعت فولاد ایران وارد کرده است. بر اساس گزارشهای معتبر، تأسیسات فولاد مبارکه در اصفهان به شدت آسیب دیده و حدود ۳۰ درصد از این مجتمع عظیم صنعتی در حملات هوایی منهدم شده است . این در حالی است که فولاد مبارکه به عنوان بزرگترین تولیدکننده فولاد در خاورمیانه، بیش از ۵۰ درصد از نیاز فولاد ایران را تأمین میکند .
با این حال، خبر مثبت این است که دولت تصمیم گرفته است این مجتمع را در همان مکان قبلی بازسازی کند و برنامهریزی برای این کار آغاز شده است . همچنین شرکتهای بزرگ فولادی مانند فولاد مبارکه و فولاد خوزستان که در جریان جنگ آسیب دیدند، عملیات خود را از سر گرفتهاند و عرضه محصولات به بازار داخلی آغاز شده است .
۳. چالشهای تحریم و تراکنشهای مالی
تحریمهای بینالمللی همچنان به عنوان یک مانع جدی بر سر راه صنعت فولاد ایران باقی مانده است. مدیران ارشد فولاد مبارکه در گفتگو با رسانهها اعلام کردهاند که این شرکت با مشکلات جدی در تراکنشهای مالی از طریق سیستم سوئیفت و همچنین حمل و نقل دریایی مواجه است . به گفته آنها، بسیاری از مالکان کشتیها از همکاری با شرکتهای ایرانی خودداری میکنند و خریداران نهایی نیز به دلیل ترس از تحریم شدن، تمایلی به خرید مستقیم از ایران ندارند .
در همین راستا، رئیس اتاق بازرگانی ایران پیشنهاد استفاده از مکانیسم پایاپای (بازرگانی تهاتری) را برای رفع موانع تجاری مطرح کرده است و اعلام کرده که توافقات اولیه برای اجرای این روش با برخی کشورها حاصل شده است .
واکنش بازار: رکود، ریزش قیمت و عقبنشینی تقاضا
مجموعه این عوامل، بازار فولاد را در وضعیت رکودی عمیق قرار داده است. اولین عرضه ورق گرم فولاد مبارکه در سال ۱۴۰۵، به وضوح نشان داد که تقاضای واقعی در بازار به شدت کاهش یافته است.
در این عرضه که با حجم ۱۶۰ هزار تن انجام شد، تنها ۹۲ هزار تن از محصولات مورد معامله قرار گرفت و بیشتر خریدها بدون رقابت قیمتی و صرفاً با قیمت پایه انجام شد . نکته جالب توجه این است که پیش از این عرضه، ورق گرم در بازار آزاد با قیمتهای تا ۱۵۰ هزار تومان معامله میشد، اما با عرضه سازمانیافته بورس کالا، قیمتها بیش از ۱۵ هزار تومان کاهش یافت و به زیر ۱۰۰ هزار تومان رسید .
کارشناسان، رکود تقاضا را نتیجه سه عامل اصلی میدانند:
- رکود عمیق در صنایع پاییندستی مانند خودروسازی و ساختمانسازی
- کمبود نقدینگی در واحدهای تولیدی
- فضای نامشخص اقتصادی که موجب شده خریداران واقعی خرید خود را به تعویق بیندازند
چشمانداز آینده؛ تعادل در راه است؟
با وجود تمام نگرانیها، برخی نشانههای امیدوارکننده نیز به چشم میخورد. رئیس کمیته فولاد انجمن فولاد ایران پیشبینی کرده است که بازار فولاد، به ویژه ورق فولادی، تا دو ماه آینده به تعادل خواهد رسید و از فعالان بازار خواسته است با صبر و خویشتنداری منتظر بازگشت تعادل به بازار باشند .
همچنین، عرضههای اخیر فولاد مبارکه نشان داده که دولت و تولیدکنندگان بزرگ مصمم به کنترل بازار و جلوگیری از افزایش غیرمنطقی قیمتها هستند .
جمعبندی و توصیه
بازار آهنآلات امروز، بازاری در هالهای از ابهام و انتظار است. عوامل سیاسی، آسیبهای جنگ و محدودیتهای تحریم، سه ضلع مثلثی هستند که بازار را در وضعیت رکود و کاهش تقاضا نگه داشتهاند.
توصیه نهایی:اگر پروژه شما فوری نیست، شاید بهتر باشد با صبر و حوصله منتظر شفافتر شدن نتایج مذاکرات و بازگشت تعادل به بازار باشید. اما اگر پروژه شما ضروری است، کارشناسان آهن برکت با ارائه قیمتهای بهروز و مشاوره تخصصی، همراه شما در این مسیر خواهند بود.
برای مشاهده جدیدترین اخبار و مقالات بازار ورق سیاه، به وبسایت رسمی آهن برکت سر بزنید.
